Gondolą po Narwi

Gondolą po Narwi

Pultusk2czyli zwiedzamy Pułtusk – Wenecję Mazowsza!

 

Położenie miasta

 

Pułtusk położony jest w północnej części Mazowsza w odległości ok. 60 km od Warszawy na skraju Puszczy Białej, na szlaku prowadzącym do Jezior Mazurskich. Na Mazury prowadzi jeszcze jedna droga – naturalny szlak wodny – rzeka Narew. Dwa kilometry przed Pułtuskiem rzeka Narew rozwidla się, okalając najstarszą część miasta – rynek z zamkiem i przyległymi kamieniczkami. Właśnie z racji takiego położenia nasze miasto nazywane jest często Wenecją Mazowsza. Zresztą podobnie, jak w Wenecji, również tu można wybrać się na przejażdżkę gondolą. Można także popływać kajakiem lub rowerem wodnym.

Od południa dolina okalana jest dorzeczem Narwi łączącym się z nurtami Bugu, od strony wschodniej zaś lasami rozległej Puszczy Białej, która zajmuje powierzchnię blisko 500 km².

 

Tajemnicze pochodzenie miasta

 

Tajemnicze są same legendy dotyczące powstania miasta. Jedna z nich głosi: „Dawno, dawno temu nad rzeką Pełtą, zwaną niegdyś Połtawia, wznosiła się niewielka osada zwana Tuskiem. Pewnej nocy nad osadą zawisły ciemne chmury i rozpętała się burza. Nagle w jedną z drewnianych chat zwartej zabudowy miasta uderzył piorun. Po chwili stanęła w płomieniach, a od niej zaczęły płonąć kolejne. Niestety udało się uratować tylko połowę osady, którą od tej pory nazywano Pułtuskiem”.

Inna legenda mówi, że niegdyś istniało bogate i piękne miasto Tusk, którego część po wielkiej powodzi zapadła się pod ziemię. Osada, która ocalała została nazwana Pułtuskiem. Mieszkający w pobliżu zatopionego miasta ludzie mówią, że do tej pory w nocy słychać w tym miejscu dzwony z dawnego, zatopionego kościoła.

 

Pultusk3Osobliwości Pułtuska

 

Pułtusk to miasto pełne osobliwości. Oto niektóre z nich:

najdłuższy rynek w Europie – ok. 400 m długości, jego oś wyznacza gotycko-renesansowa wieża ratuszowa, w której obecnie mieści się Muzeum Regionalne. Od strony południowej rynek zamyka kaplica p.w. Marii Magdaleny i górujący nad miastem zamek. Od wschodu i zachodu rynek otaczają kamieniczki z XVIII – XIX w. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje budynek, w którym na kilka dni zatrzymał się Napoleon. Nie mniej ważnym miejscem dla mieszkańców Pułtuska jest kamienica, gdzie mieszkał Wiktor Gomulicki, autor „Wspomnień niebieskiego mundurka”.

gotycko-renesansowa wieża ratuszowa (obecnie Muzeum Regionalne), w dolnych partiach budowla zbudowana w początkach XV w., z elementami z pierwszej poł. XVI w., podniesiona o cztery kondygnacje podczas przebudowy w początkach XVII w. W zabudowie staromiejskiej wieża stanowi ważny element przestrzenny, zaświadcza o średniowiecznym rodowodzie miasta. Usytuowana centralnie w rynku ponad 30-metrowa budowla jest dużą atrakcją turystyczną. Z siódmej kondygnacji wieży poprzez lunety można oglądać panoramę miasta i okolic.

perła architektury Kolegiata pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Pannie z połowy XV w., dzieło włoskiego architekta Jana Baptysty z Wenecji, z charakterystycznym renesansowym sklepieniem zwanym pułtuskim oraz unikatową polichromią, której odkrycie rzuciło nowe światło na sztukę renesansu. Pochodzi z 1449 r. Jej fundatorem był bp Paweł Giżycki. Od ponad pięciu stuleci jest drugą w hierarchii – po katedrze płockiej – świątynią diecezji płockiej. W 1975 r. ojciec św. Paweł VI wyniósł ją do godności Bazyliki Mniejszej.

W Bazylice znajduje się piętnaście barokowych ołtarzy bocznych. Godnym podziwu jest także ołtarz główny p.w. Zwiastowania Najświętszej Marii Pannie. W nawie głównej i prezbiterium znajdują się epitafia sławnych przedstawicieli rodu Załuskich. Oryginalną cechą tych epitafiów są płasko rzeźbione wizerunki zmarłych. Ciekawym elementem wystroju Bazyliki jest ambona z około 1720 r. w kształcie łodzi. W latach 1553 – 1554 wybudowana została kaplica dla bp. Andrzeja Noskowskiego, która należy do grupy renesansowych obiektów zrealizowanych z architektonicznej i ideowej inspiracji grobową kaplicą króla Zygmunta I Starego na Wawelu.

Po zapadnięciu zmroku warto wybrać się na spacer po pułtuskim rynku, aby podziwiać wspaniałą iluminację pułtuskiej Bazyliki.

– dzwonnica wzniesiona w 1507 r. przy Bazylice Pułtuskiej, odbudowana w latach 1786 – 87, częściowo zburzona w 1944 r. remontowana w latach 1951 – 62, klasycystyczna, na rzucie kwadratu, czterokondygnacyjna.

barokowy kościół pojezuicki pw. śś. Piotra i Pawła – budowę kościoła zakończono w 1570 r. Rozbudowano go w 1583 r., a po kolejnym pożarze miasta w 1646 r. przystąpiono do budowy nowej, obszernej, trójnawowej, do dziś istniejącej świątyni. W 1875 r. podczas pożaru miasta kościół śś. Piotra i Pawła spłonął niemal z całym wyposażeniem. Przed pożarem, oprócz barokowego ołtarza głównego, w skład wyposażenia wchodziło 10 ołtarzy bocznych, poświęconych świętym czczonym przez jezuitów.

– kościół poreformacki pw. św. Józefa, pochodzi z I połowy XVII w., wczesnobarokowy, ufundowany przez Wojciecha Wessla i ks. Szymona Gawłowskiego w 1648 r. Obecne wyposażenie z ciemnego dębu pochodzi z lat 1714 – 1777. W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Józefa z Dzieciątkiem – barokowy z III ćw. XVII wieku. W świątyni znajduje się również portret Wojciecha Wessla stolnika koronnego, fundatora kościoła i klasztoru reformackiego, zapewne kopia z XVIII w. z obrazu ok. 1652 r. Pod kościołem i kaplicą znajdują się niedostępne krypty. Do budynku przylegają od południa zabudowania dawnego klasztoru.

– kościół pw. św. Krzyża i ponad dwustuletni cmentarz z interesującymi nagrobkami – kościół pochodzi z XVI w., późnogotycki, z elementami barokowo-klasycystycznymi. Ufundowany został przez bp. Andrzeja Krzyckiego i bp. Mikołaja Brolińskiego w latach 1531 – 39.

Wokół kościoła znajduje się ponad 200-letni cmentarz świętokrzyski z interesującymi zabytkowymi nagrobkami z XIX w. Co roku z inicjatywy Pułtuskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego w ostatnich dniach października i pierwszych dniach listopada odbywa się kwesta na rzecz ratowania pamiątkowych nagrobków.

dawny kościół pw. Najświętszej Panny Maryi (obecnie Archiwum Państwowe), pierwsza świątynia wzniesiona na przełomie XIV i XV w. Obecny kościół zbudowany z fundacji Erazma Ciołka w początku XVI w. Wielokrotnie remontowany i przekształcany. W poł. XIX w. zakupiony przez gminę ewangelicką i użytkowany do 1944 r. Od 1986 r. znajduje się tu Archiwum Państwowe, które istnieje w Pułtusku od 11 maja 1973 r. Archiwum gromadzi materiały archiwalne z powiatów: ostrołęckiego, przasnyskiego, makowskiego, ostrowsko-mazowieckiego, wyszkowskiego, pułtuskiego i gm. Nasielsk.

kaplica pw. Świętej Marii Magdaleny, znajduje się na podgrodziu, w widłach odnóg Narwi, pełniła rolę kościoła parafialnego dla miasta i okolicy, aż do chwili zbudowania Kolegiaty. Być może pierwotnie była to niewielka, drewniana świątynia. Fundatorem kościoła murowanego był bp. Andrzej Krzycki, a świątynię w 1538 r. konsekrował bp. Paweł Gamrat. Obecnie pełni funkcję pierwotnego przeznaczenia, czyli jest miejscem kultu, ale także organizowane są w niej wystawy historyczne i malarskie.

zamek – dawna rezydencja biskupów płockich, właścicieli miasta, obecnie Dom Polonii – centrum konferencyjno-hotelarskie, odwiedzane przez Polaków z całego świata. Zamek usytuowany na wzgórzu nad brzegiem Narwi. Na wzgórze prowadzi brukowany trakt przez most gotycki wiodący do głównej bramy Zamku, strzeżonej przez dwie baszty. Nazwa Dom Polonii sprawia iż dzisiaj w murach Zamku panuje prawdziwa atmosfera otwartego polskiego domu, który z tą samą serdecznością wita gości polonijnych jak i wszystkich, którzy chcą tu zawitać.

kamieniczki z XVIII i XIX w. okalające rynek. Na jednej z kamienic (Rynek 27) widnieje tablica informująca, iż w latach 1854 – 1864 mieszkał w niej Wiktor Gomulicki, autor „Wspomnień niebieskiego mundurka”. Kolejna kamienica (Rynek 29) to budynek, w którym  w dniach od 29 grudnia 1806 r. do 1 stycznia 1807 r., tuż po rozegranej bitwie pod Pułtuskiem, zatrzymał się Napoleon.

okazy meteorytów, z deszczu, który w 1868 r. spadł w okolicach Pułtuska (fragmenty meteorytu nazwanego pułtuskim znajdują się w muzeach na całym świecie, również z Muzeum Regionalnym w Pułtusku).

 

Tradycje napoleońskie

 

W bogatą historię miasta, która sięga XII wieku, wpisał się również Napoleon.

W 1806 r. w Polsce prowadzona była wojna przeciwko Rosji i Prusom, nazywana też „pierwszą wojną polską”. Po zajęciu Berlina w listopadzie 1806 r. armia francuska znalazła się w Wielkopolsce, skąd przemieściła się w kierunku Warszawy. Celem działań Napoleona, który 19 grudnia przybył do Warszawy, było rozbicie osamotnionej armii Bennigsena. Wojska francuskie odniosły błyskotliwy sukces 23 grudnia w nocnej bitwie pod Czarnowem. Wtedy Rosjanie wycofali się na Pułtusk i Gołymin. 26 grudnia doszło do bitwy pod Pułtuskiem. Walka zakończyła się wycofaniem wojsk rosyjskich w kierunku Ostrołęki.

W ten sposób Pułtusk stał się miastem znaczących wydarzeń w epoce napoleońskiej. To, że bitwa ta była istotna dla Francuzów potwierdza również fakt umieszczenia nazwy naszego miasta na Łuku Tryumfalnym w Paryżu.

W Pułtusku przebywał również sam cesarz Francuzów – Napoleon w dniach 29 grudnia 1806 r. do 1 stycznia 1807 r., tuż po rozegranej bitwie pod Pułtuskiem.

Wydarzenia te sprawiły, że epoka napoleońska jest dla miasta szczególnie ważna i bliska. Udokumentowany związek z Napoleonem i epoką napoleońską pozwala na nawiązywanie szerokiej współpracy międzynarodowej.

 

 

Ciekawa historia i zabytki, położenie wśród lasów nad Narwią, rozwinięta baza noclegowa, gastronomiczna i konferencyjna sprawiają, iż gmina Pułtusk jest atrakcyjnym miejscem dla turystów.

 

Miasto turystów

Turystyka ma dla rozwoju Pułtuska bardzo duże znaczenie. Z roku na rok miasto odwiedza coraz więcej turystów.

Idealną propozycją spędzenia wolnego czasu może być wycieczka gondolą po Narwi, spacer po malowniczych zakątkach Pułtuska, czy najdłuższym rynku w Europie.

Wiele atrakcji proponuje Dom Polonii. W jego ofercie można znaleźć: korty tenisowe, łodzie, gondole, można również wypożyczyć sprzęt wodny, skorzystać z siłowni i gabinetu odnowy biologicznej.

W planach miasta jest utworzenie szlaków ekoturystycznych, o randze krajowej i międzynarodowej. Już teraz wspaniałą formą wypoczynku, bądź uzupełnieniem spaceru po Pułtusku może być wycieczka rowerowa jednym z wyznaczonych szlaków:

– Narwiańskim,

– Puszczańskim,

– Zielonym,

– Bobra,

– Pełty.

Gmina Pułtusk posiada także ciekawe tereny poza miastem. Miłośnicy przyrody mogą wybrać się na przejażdżkę lub spacer po urokliwych terenach nadnarwiańskich. Pułtusk bowiem ze względu na swe położenie i brak przemysłu nadal posiada czyste środowisko naturalne, piękne krajobrazy i ciekawe tereny rekreacyjne. Malowniczo położone lasy Puszczy Białej oraz tereny nad rzeką Narew do dnia dzisiejszego stanowią cenną ostoję dla wielu coraz rzadziej spotykanych roślin i zwierząt. W niektórych wsiach zachowały się relikty budownictwa ludowego, szczególnie w Obrytem, Porządziu i Rząśniku. W Pniewie można natomiast zwiedzić ekspozycję etnograficzną mieszczącą się w „Kuźni Kurpiowskiej”.

Okolice Pułtuska to również miejscowości letniskowe (Szygówek, Pawłówek, Gnojno, Grabówiec, Ponikiew), które są bardzo chętnie odwiedzane przez mieszkańców Warszawy i okolic.

Spragnieni kąpieli słonecznych mogą zrelaksować się na plaży miejskiej (tuż za Domem Polonii), gdzie od czerwca do końca sierpnia organizowanych jest wiele imprez sportowych. Przez całe wakacje czynne jest również kąpielisko miejskie.           Atrakcyjną formą wzbogacenia oferty rekreacyjno – turystycznej Pułtuska jest niewątpliwie kryta pływalnia.

BRAK KOMENTARZY

Zostaw odpowiedź