WIELCE SZANOWNY PANIE PREZYDENCIE …

WIELCE SZANOWNY PANIE PREZYDENCIE …

35
WIELCE SZANOWNY PANIE PREZYDENCIE …

Prawdopodobnie tymi słowami rozpoczynała się depesza Prezydenta Polski Stanisława Wojciechowskiego do Prezydenta USA , wysłana w 1923 r., a informująca o uruchomieniu nowej radiostacji.

… w ogólnym rozwoju komunikacji telegraficznej, radiotelegraf wobec zdumiewających postępów w tej dziedzinie wysunął się na czoło w tym stopniu, że Polska acz walczy jeszcze z trudnościami finansowemi uznała za niezbędnie konieczne nie pozostać w tyle po za innemi kulturalnemi państwami świata i przystąpiła do stworzenia środka komunikacyjnego, któryby ją zbliżył pokojowo do całej rodziny narodów kulturalnych. Potrzebę tej stacji rząd wyczuł i zadekretował jeszcze w r. 1919. Korzystając z fachowych wskazówek i pomocy amerykańskich techników tudzież posługując się własnemi siłami zdołaliśmy dzieło doprowadzić do końca. Gdy miliony obywateli polskich rozrzuconych po świecie poznają łatwość i szybkość, z którą porozumieć się mogą ze swoimi bliskimi, których pozostawili w kraju, pewny jestem, że nastąpi szybki rozwój stałej komunikacji tym samym uwieńczając wielkie nadzieje pionierów tego wielkiego dzieła. Przytoczone powyżej słowa Jana Moszczeńskiego, ówczesnego ministra poczty i telegrafu z 1923 r. najlepiej oddają potrzebę i zdeterminowanie ówczesnych władz, aby nie tylko dogonić świat, ale nawet go przegonić.

Gać, Radiowo czy Gać-Radiowo …
Zacznijmy jednak od początku. Pierwsze zapiski o osadzie położonej na dzisiejszym Radiowie sięgają początków XIV w.  Co prawda cały teren Bielan pokryty był prastarą Puszcza Mazowiecką, ale gdzie nie gdzie powstawały pierwsze karczowania pod tzw. osady puszczańskie. Mieszkańcy zajmowali się bartnictwem, zbieraniem owoców leśnych, pracami leśnymi itp. Powoli puszcza ustępowała, dając miejsca pod coraz to nowe osady, pola uprawne itp. I tak by ta sielska atmosfera istniała, gdyby nie to, że w XIX w. zainteresowali się tymi ziemiami carscy taktycy wojskowi. Już na początku tego wieku, dokonano remontu i obsadzenia drzewami polnej drogi;  będącej przedłużeniem istniejącej wcześniej ul. Wólczyńskiej; w kierunku folwarków Gać i Mościsk. Z czasem owa droga zmieniła się w obecną ul. Arkuszową. Powstanie dróg bitych umożliwiło lokowanie na tym terenie fortów wojskowych, mających bronić „twierdzę Warszawa” od strony zachodniej. Powstały Forty Wawrzyszew, IIA (późniejsze Radiowo), Babice i inne.

Po uzyskaniu niepodległości w 1918 r. na terenach tych powstał poligon artylerii i wojsk saperskich. I tak dochodzimy do lat dwudziestych XX w., kiedy to przystąpiono do budowy radiostacji o zasięgu międzykontynentalnym.  Powstała ona na ponad 4-km pasie leżącym mniej więcej od ul.  Majora Henryka Hubala-Dobrzańskiego w Latchorzewie w kierunku północno-wschodnim do Wawrzyszewa, na terenach między wsiami Babice Stare, Gać, Klaudyn i Wawrzyszew. Ustawiono na tym terenie, w równych odstępach 10 stalowych masztów antenowych, o ponad 120 m wysokości. Rozpięte na nich anteny, pozwalały na  wysyłanie i odbieranie sygnałów zarówno w Ameryce, jak i w Japonii! Była to jedna z największych radiowych stacji nadawczych ówczesnej Europy.

Rozpoczęła pracę w jesieni 1923 r. wysłaniem; wspomnianej już w tytule; depeszy Prezydenta Polski do Prezydenta USA. Po jakimś czasie radiostacja zmieniała nazwę na Transatlantycką Stację Radiotelegraficzną. Rozwijająca się radiostacja, powstające osiedla mieszkaniowe i powstanie różnego rodzaju warsztatów doprowadziły do tego, iż dotychczasową nazwę osiedla Gać zmieniono na Radiowo. Jeszcze na mapach z lat 30. ubiegłego wieku Radiowo, leżące wówczas poza granicami Warszawy, miało starą nazwę – Gać. Wkraczająca we wrześniu 1939 roku armia niemiecka objęła radiostację w stanie nieuszkodzonym; była ona używana przez okupanta do utrzymywania łączności m.in. z okrętami podwodnymi Kriegsmarine operującymi na Atlantyku. W przeddzień rozpoczęcia ofensywy sowieckiej, w dniu 16 stycznia 1945 roku ustępujące wojska niemieckie wysadziły w powietrze budynki i urządzenia radiostacji oraz wszystkie dziesięć masztów antenowych.

Warszawski  śmieciarz, czyli jak zniszczyć narodowe pamiątki…
Jak już wspominałem dzisiejsze Radiowo to dawna wieś Gać, włączona w granice Warszawy w 1951 r. Wcześniej osada była folwarkiem, z główną drogą do pobliskiej wsi Mościska (obecna ul. Arkuszowa). Wzdłuż niej rozlokowane były budynki mieszkalne i gospodarcze. Ten sposób lokacji wsi wzdłuż drogi to tzw. ulicówka, najczęściej budowana na Mazowszu. Istniejące zabudowania to przede wszystkim budynki drewniane na  murowanych fundamentach. Dopiero wspomniane dwudziestolecie XX w. przyniosło rozwój m.in. w postaci murowanych domów. Obecne Radiowo to osiedle zabudowane głównie powojennymi domami jednorodzinnymi, pomiędzy którymi spotkać można relikty folwarcznej wsi.

PODOBNE ARTYKUŁY

BRAK KOMENTARZY

Zostaw odpowiedź